Egemen Düşünce / Giacomo Leopardi

Çok tatlısın sen, hem de güçlü;

egemensin aklıma baştan sona;

ürkütürsün, ama değerli armağanısın

tanrıların bana; içimi karartan

günlerimin yoldaşı; aşk düşüncemsin

sen benim, karşıma sık sık çıkan.

…

Nasıl da tenhalaştı aklım

sen ona yerleşince!

Tüm diğer düşünceler hemen ardından,

tıpkı şimşekler gibi sağa sola

dağılmaya başladılar. Bomboş bir alanda

tek başına duran bir kule nasılsa, sen de

öylesin, dev gibi, aklımın ta ortasında.

Her şey, yaşamın kendisi de,

senin dışında nedir ki

benim gözümde!

Dayanılmaz bir sıkıntı,

eğlenceler, günlük dedikodu,

anlamsız zevkler, boş umutlar;

nedir ki, tüm bunlar senin bana verdiğin

gökselliğe denk zevkin yanında.

Nasıl ki Apeninlerin yalçın kayalıklarından

uzaktan gülen yeşil vadiye

can atar yolcu; nasıl ki çevirir

gözlerini oraya; ben de kuru ve tatsız

günlük konuşmalardan sonra

dönüyorum can atarak sana: Çiçekli

bir bahçeye döner gibiyim neredeyse;

seninle olmak iyi geliyor duygularıma.

İnanılmaz gibi bir şey bu,

nasıl da dayandım uzun zaman

bu mutsuz yaşama ve sensizlik

içinde bu aptal dünyaya; anlamıyorum,

nasıl da özlem duyar başkaları,

sana benzemeyen şeylere.

…

Giacomo Leopardi

Çeviren: Necdet Adabağ

Herkes, olmadığı kişinin o olduğunu söylüyordu ona../ Paul Valery

"Kral, "seni ölüme mahkum ediyorum, ama seni sen olarak değil, Xios olarak ölmeye mahkum ediyorum." dedikten sonra, Xios'un bütünüyle farklı bir ülkeye gönderilmesini buyurdu. 

Adı değiştirilmiş ve usta rötuşlarla yeni bir görünüm verilmişti. yeni ülkesinin insanları onun için yeni bir geçmiş, yeni bir aile, onunkilerden çok farklı yetenekler yarattılar.

Önceki yaşamına ilişkin bir şey hatırlayacak olsa, onu yalanlıyorlar, divane olduğunu ve bunun gibi şeyler söylüyorlardı. Ona bir aile hazırladılar, onun olduklarını söyleyen bir karısı ve çocukları oldu. Sözün kısası, her şey ve herkes, olmadığı kişinin o olduğunu söylüyordu ona."

Gözlem / Paul Valery

"Sanatsal gözlem, neredeyse mistik bir derinlik kazanabilir. Değdiği nesneler adlarını yitirir. ışık ve gölge çok özel sistemler oluşturur, kendilerine özgü sorular ortaya atar. Hiçbir bilime dayanmayan, hiçbir pratikten türetilmemiş sorulardır bunlar. varoluş değerlerini yalnızca onları algılamaya, onları kendi benliğinde uyandırmaya yazgılı birinin ruhu, gözü ve eli arasındaki çok özel uyumda bulur"

Seven birini incitmek korkusundan daha kötü bir cezaevi yoktur. / Rainer Maria Rilke

Seven birini incitmek korkusundan daha kötü bir cezaevi yoktur.

Sanatla uğraşan kişinin en derin yaşantısı dişil nitelik taşır / Rainer Maria Rilke

Benim için kızları ve kadınları anlamaya çalışmak kadar doğal bir şey yok; çünkü sanatla uğraşan kişinin en derin yaşantısı dişil nitelik taşır, bir gebeliği, ardından bir doğumu kendisinde barındıran bir yaşantıdır bu.

Yaşamı ve mevsimleri sabırla sineye çekerler /Rainer Maria Rilke

Kalpleriyle sürekli ilgilenmek dışında bir hünerleri yoktur kadınların, bütün sanatları budur. Genelde başka uğraş­lar peşinde koşan erkekleri, sevgi işini yüzlerine gözlerine bulaştıran bu amatörlerin, daha kötüsü bu duygu sömürü­cülerinin bazen güçlendirip sonra yine bozguna uğratarak kadınların bu ilgisini zaman zaman paylaştığı görülür. Performans peşinde koşmakla yükümlüdür erkekler, bir kadında yaşadıkları mutluluk belki onları daha bir şevkle, daha bir ivedilikle kendilerini çalışmaya vermeleri, sevgide kazanılmış yoğunluğu çalışmalarına yansıtmaları gerektiği inancına yöneltir. Bunun sonucunda da kadından uzaklaşırlar, bütün dikkatleri işleri güçleri üzerinde odaklanır, çalışırken öğrenir, işlerine bağlanır, işlerine saplanıp kalırlar. Arada bir yan dalgın, yarı açgözlü dönüp kadınlarına kur yaptıkları anlar dışında, kusursuz ve hatalı davranışları birbirinden

pek ayırt edemezler. Oysa hep bekleyen, ikide bir yüzüstü bırakılan, ikide bir bozguna uğratılan sevgi bahçesi, kendilerinden bakım istemektedir. Erkeklerde böyledir durum.

Kadınlara gelince, söz konusu bahçeden başka bir şey yoktur ellerinde, bu bahçenin kendisidir kadınlar, bu bahçenin gökyüzüdürler, onun rüzgarı, onun esintisiz sessizliğidirler aynı zamanda, kendileri dışında bir devinimi, bir kıpırdanı­şı gerçekleştiremezler; bekleyişlerin, doyumlann ve ayrılıkların ritmik düzeni içinde yaşamı ve mevsimleri sabırla sineye çekerler.

Tek çıkar yol, gözlerinizi kendi içinize çevirmenizdir. / Rainer Maria Rilke

Şiirlerinizin iyi olup olmadığını soruyorsunuz. Bana yöneltiyorsunuz bu soruyu. Daha önce başkalarına yönelttiniz. Dergilere yolluyorsunuz şiirlerinizi. Onları başka şiirlerle karşılaştırıyorsunuz ve kimi dergilerin yazı işleri kurullarının şiirlerinizi geri çevirmeleri sizi tedirgin ediyor. Mademki bir öğüt için başvurdunuz bana, size bu gibi girişimlerden tümüyle el çekmenizi söyleyeceğim. Gözlerinizi dışarlara çevirmişsiniz; ama işte şu an, en başta vazgeçmeniz gereken şey. Kimse size akıl veremez ve yardım edemez, hiç kimse.Tek çıkar yol, gözlerinizi kendi içinize çevirmenizdir.

Rainer Maria Rilke - Dua Saatleri Kitabı

Ve inanırım şimdiye dek söylenmemiş her şeye.
Azat etmek istiyorum en inançlı duygularımı,
kimsenin cesaret edemediği istemeye,
benim için oluverir kendiliğinden.

Haddini bilmezlik mi bu Tanrı' m, affet.
Ama sana söylemek istediğim şu:
Taze bir sürgün gibi olsun en büyük gücüm,
dargınlık bilmeyen ve tereddüt bilmeyen;
aynen çocukların sevgisiyle özdeş.

Bu sel gibi coşmalarla, bu ulaşmalarla
geniş kollardan açık denize,
bu gittikçe büyüyen tekrarlarla
itiraf etmek istiyorum, sunmak istiyorum seni
daha önce hiç kimsenin yapmadığı gibi.

Ölçüsüzlükse bu, ölçü bilmez yap beni
dualarımda,
öyle ciddi ve öyle yalnız
dursunlar varınca bulutsu alnına.

Rainer Maria Rilke - Dua Saatleri Kitabı

Yalnızca bir kez olsaydı tam bir sessizlik.
Sussaydı tesadüfi olanla ortalama olan
ve komşudan gelen gülüşmeler
ve gürültüsü beynimdeki düşüncelerin
beni açık ve uyanık olmaktan alıkoyan -

O zaman binlerce kez yoğunlaşan düşünceyle
düşünürdüm seni ta kıyılarına varana dek
ve sahip olabilirdim sana (bir gülümseme süresince),
tüm yaşamakta olana hediye etmek için seni,
bir teşekkür olarak.

William Blake

Yaşayan hiçbir şey kendi başına ve sadece kendisi için yaşamaz.

Hafız / Sevgilinin Yüzü

Okumakta olduğun para ve zenginlik konusundaki o kitabı elinden bırak ve Sevgilinin yüzünde bölümler  halindeki satırları ezberle.    Hafiz

Edip Cansever / Anlamak,Şiir

ilkin şunu söyleyelim: Biz anlamsız olanı düşünmekten, giderek bu düşünmeyi değerlendirmekten yoksun değiliz. Çünkü hiç kimse kalkıp da gerçek olmayanın, hatta anlamsız, saçma (absurde) olanın düşünülemeyeceğini öne süremez. Buna bakarak bir olayı, örneğin bir şiir olayını düşünmek de mümkündür. Şu var ki, bu düşünme edimi, şiiri anlamakla bir tutulmamalıdır. Çünkü düşündüğümüz bir şeyi anlayabildiğimiz gibi, anlamayabiliriz de. Ama düşünmek, anlamamızı sağlayan bir çalışma, bir basamaktır.

İsterseniz şiire de böyle katılmayı deneyelim; dünyaya, yaşamaya katıldığımız gibi... Böylece var olmaya ne anlam veriyorsak, onu nereye kadar anlayabiliyorsak, şiiri de aynı oranda anlayabiliriz.

Yeter ki şiirin dünyasına karışalım, varlığımızı, biraz da onun varlığında duymaya yönelelim. Kavgamız, sevincimiz, öfkemiz, aşkımız biraz da ona olsun.

Edip Cansever / Şiir Okuyucusu

Önce şiir karşısında iki çeşit okuyucu vardır. Bunlardan birincisi şiire açık, ikincisi kapalı olan okuyucudur. Birinci bölüğe girenler onu anlayan, yani şiirin varlığıyla, kendi varlıkları arasında araçsız, yakın ilgiler kurabilen kimselerdir. Ötekiler aynı yakınlığa araçsız olarak varamazlar. İşte bu gibi kimselere açıklamalar yapmak gerekli olabilir. Olabilir diyorum; zaten edebiyat kitaplarının, çoğu eleştirilerin görevi de budur. Ne var ki böylesi çalışmalar, okuyucunun şiirden anlamasını sağlayamaz; olsa olsa bir sanat yapıtı üzerinde bilgiler vermeye yarar. Çünkü açıklama işi ilkelere bağlıdır, bazı temellere dayanmadan yapılamaz. Bu türlü bir çabaysa, okuyucunun şiirle dolaysız bağlar kurmasını sağlamaktan uzaktır. Böylece ortaya çıkan gerçek şu oluyor: Şiir açıklamaları, şiirle araçsız ilgiler kuramayan kişilere bilgiler verir. Yoksa sanıldığı gibi şiirin gerçek varlığını, gerçek yapısını ulaştıramaz onlara.

Edip Cansever / Erdal Öz'e Mektuplar

22 Kasım 1961
Yaşa reis!
Değişim çıkageldi. Sabah. Isınmaya çalışıyordum dükkanda. Değişim! Nasıl sevdim bilsen. Bir ateş çöktü içime sanki. Gene de bir kıvılcım göründü bir ara. Ne de olsa havada esmerleşen bir kıvılcım. Bir önseziyle O. Duru'nun yazısını okudum. Evet evet, bir ağıt yazıyoruz biz. Bilenler bilmeyenlere söylesin. Bunu da Değişim yapacak. Bilmeyenlere bildirecek. Güvenim var. Seni kutlarım ayrıca. Koca kafalı Erdal, başladığın gibi sürdür işte. Bitmesin. Neden bilmiyorum, Orhan Duru'yu, seni, Metin Eloğlu'nu -ki burada- özleyiverdim birden!
Az kaldı Ankara'ya gelmeme. Kötü bir meyhane keşfetsen de ...

Edip Cansever / Dize

Herkes biraz vardı, o kadar.

Walt Whitman

sırtımı koca koca yapılara kurallara, güvenilen kişilere dayamadan  arkadaşlığı öveceğim ve bütün yüreklere arkadaş sevgisini sokacağım. onu yerleşmiş bir inanç haline getireceğim.

Rainer Maria Rilke

“Güzellik ve Dehşet

 Başına her şeyin gelmesine izin ver

Sadece gitmeye devam et

Hiçbir duygu nihai değildir.” 

Edip Cansever

İnsanın insandan başka dayanağı yok. Yalnızlık bile, başka insanların varlığı bilindikçe bir anlama kavuşuyor. Öyleyse bizim yalnızlık dediğimiz şey, bir kendini ayırmadan (tecrit etmeden) çok, kendine yönelme, kendini daha yakından inceleme yetisi olmalı. Buysa şiire çok yatkın bir durum; olup bitenlerin hesabını kendimizden sormak gibi bir şey... Örneğin biri bir kötülük mü yapıyor, o kötülüğü yapanı sonraya bırakırcasına kendimize kızmak, kendimizi suçlu bulmak erdemi gibi. Sevindirici bir olay, yaratıcı bir söz, yadsınmayacak bir güzellik için de aynı şey; ne varsa kendimizde oluşturuyoruz ilkin. Güzelin, çirkinin, iyinin, kötünün düşsel kahramanları olmak özümüzde var bizim. Şair kısmı buna katılmadan, bu kahramanlığı sindirmeden edemiyor işte. Övgüye de yönelse yergiye de, karşısına çıkan ilk varlık “ben” oluyor. Böylece her şeyde kendine benzer bir şeyler bulduğu gibi, yazdığı şiirlerde de herkesin kendine benzer bir şeyler bulmasına alan hazırlıyor o. Bence böylesi bir yalnızlık çok doğal ve olumludur, övülmeye değer.

Valery

 “Şiirin içinde fikir, elmanın içindeki gıda kadar saklı olmalıdır"

Şiir / Az Yazmak

1930 sıralarında Pound Antolojisinin· önsözünde Eliot, "Bir şairin her hafta bir şiir yazması gereklidir" gibilerden bir şey yazmıştır. Empson bunun gerçekten gerekli olup olmadığını Eliot'a sorar. Yanıt şudur, "O parçayı yazdığım sırada aklımdaki şair Pound idi.

Sorunu genel olarak alırsak şunu söylemeliyim. Şairlerin çoğu için sorunu ele alırsak, onlar için en önemli şey, elden geldiğince az yazmaktır. "